Etik İlkeler ve Yayın Politikası

Etik İlkeler ve Yayın Politikası

ETİK İLKELER
Semptom Health Researches; yazarlar, hakemler ve editörler için rehber olarak hazırlanmış Uluslararası Tıp Dergisi Editörleri Konseyi (International Council of Medical Journal Editors/ICMJE) ve Yayın Etiği Komisyonu (Committee on Publication Ethics/COPE) kılavuzlarını temel almaktadır.
Semptom Health Researches yayın sürecine dahil olan tüm paydaşların (yazarlar, okuyucular, araştırmacılar, yayıncılar, hakemler ve editörler) bilimin tarafsız ve doğru bir şekilde ilerlemesine katkı sağlaması için aşağıdaki etik sorumluluklara uymasını bekler.
Aşağıdaki etik sorumluluklar COPE tarafından hazırlanan rehber ve politikalar ışığında yazılmıştır.

Yazarların Etik Sorumlulukları
• Yayımlanmak üzere gönderdikleri makalenin özgünlüğünü garanti etmek
• Yayımlanmak üzere gönderdikleri makaleyi aynı anda birden fazla dergiye göndermemek
• Yayımlanmış tam metin bildiriyi makale olarak göndermemek
• Yayımlanmak üzere gönderdikleri makalenin daha önce başka bir yerde yayınlanmadığını garanti etmek
• Yayımlanmak üzere gönderdikleri makalede haksız yazarlığa izin vermemek

• Birden fazla yazarlı çalışmalarda; yazarların çalışmaya katkı oranlarını (tasarım, veri toplama, analiz, yazım vb.), varsa finansal destek/fon sağlayan kurumları ve çıkar çatışması beyanlarını makalenin sonunda (Kaynakça'dan önce) açıkça belirtmeleri zorunludur.
  • Yayınlanmak üzere gönderdikleri makalede çıkar çatışması teşkil edebilecek durum ve ilişkileri açıklamak
  • Yayımlanmak üzere gönderdikleri makalede araştırmanın ilgili Etik Kurul tarafından onaylandığını, çalışmaya dahil edilen gönüllülerin onamlarının ve kurum izinlerinin alındığını garanti etmek ve makalenin yöntem bölümünde açıklamak,
  • Olgu sunumlarında imzalı aydınlatılmış onam almış olmak ve makalenin yöntem bölümünde açıklamak,
  • Hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalarda, hayvan haklarının Guide for the Care and Use of Laboratory Animals (www.nap.edu/catalog/5140.html) prensipleri doğrultusunda korunduğunu ve araştırmanın ilgili Etik Kurul tarafından onaylandığını, kurum izinlerinin alındığını garanti etmek ve makalenin yöntem bölümünde açıklamak,
  • Yayımlanmak üzere gönderdikleri makalede doğru ve yazım kurallarına uygun şekilde atıf yapmak ve bunlara kaynaklar bölümünde eksiksiz yer vermek
  • Yayımlanmak üzere gönderdikleri makalede daha önce yayınlanmış alıntı yazı, tablo, şekil, görsel, ölçek gibi materyallere yer verdi ise telif hakkı sahibinden ve yazarlarından yazılı izin almak ve bunu makalede belirtmek
  • Değerlendirme sürecinde yayımlanmak üzere gönderdikleri makaleye ilişkin bilgi ya da ham veri istenmesi durumunda istenilen bilgi ve verileri yayın kuruluna sunmaya hazır olmak
  • Yayımlanmak üzere kabul edilen veya yayımlanan makalede yazar sırasını değiştirme, yazar çıkartma, yazar ekleme gibi taleplerde bulunmamak
  • Yayınlanmış, erken görünüm veya değerlendirme aşamasındaki makale ile ilgili çıkar çatışması, etik ihlal veya bir hata tespiti durumunda dergi editörlerini bilgilendirmek, düzeltme veya geri çekme işlemlerinde editörlerle iş birliği yapmak

 

Editörlerin Etik Sorumlulukları

Genel Görev ve Sorumluluklar
• Okuyucu ve yazarlardan gelen bilimsel bilgi taleplerinin karşılanması için çaba göstermek
• Derginin sürekli gelişimini sağlamak
• Dergide yayınlanan makalelerin bilimsel kalitesinin artırılmasına yönelik çalışmak
• İfade özgürlüğünü desteklemek
• Akademik açıdan bütünlüğü sağlamak
• Fikri mülkiyet haklarından ve etik standartlardan taviz vermeden süreçleri takip etmek
• Düzeltme veya yorum gerektiren konularda şeffaf ve açık olmak

Okuyucularla İlişkiler

• Editörler; tüm okuyucuların, araştırmacıların ve uygulayıcıların ihtiyaç duyduğu bilgi, beceri ve beklentileri dikkate alarak karar almalıdır. Yayınlanan çalışmaların literatüre katkı sağlamasını ve özgün olmasını amaçlamalıdır. Ayrıca araştırmacılardan ve uygulamacılardan alınan geri bildirimleri dikkate almalı, açıklayıcı ve bilgilendirici geri bildirim sağlamalıdır.

Yazarlarla İlişkiler

• Editörler çalışmaların önemi, özgünlüğü, geçerliliği, anlatımın açıklığı, derginin amaç ve hedeflerine uygunluğu doğrultusunda olumlu ya da olumsuz karar vermelidir.
• Editörler yayın kapsamına giren çalışmaların ciddi problemi olmadığı sürece ön değerlendirme aşamasına almalıdır.
• Editörler çalışmanın yapısında ciddi sorunlar olmadıkça hakemler tarafından yapılan olumlu önerileri göz ardı etmemelidir.
• Yeni editörler ciddi kaygıları olmadıkça önceki editörün çalışmalarla ilgili kararlarını değiştirmemelidir.
• Editörler, tanımlanan "Kör Hakemlik ve Değerlendirme Süreçlerinden" olası sapmaları önlemek için her türlü çabayı göstermelidir.
• Yazarlara açıklayıcı ve bilgilendirici geri bildirim sağlanmalıdır.

Hakemlerle İlişkiler

• Hakemleri çalışmanın konusuna uygun olarak seçmek
• Hakemlere değerlendirme aşamasında ihtiyaç duyacakları gerekli bilgi ve rehberliği sağlamak
• Hakemler ve yazarlar arasında çıkar çatışması olup olmadığını izlemek
• Çift kör incelemede hakemlerin kimliklerini gizli tutmak
• Hakemleri makaleyi tarafsız, bilimsel ve nesnel bir şekilde incelemeye teşvik etmek
• Hakemlerin performansını artıran politikalar geliştirmek
• Hakem havuzunu dinamik olarak güncellemek için çaba göstermek
• Nezaketsiz ve bilimsel olmayan değerlendirmeleri önlemek

Yayın Kurulu ile İlişkiler

• Yayın kurulu üyelerinin süreçleri, yayın politikaları ve yönergelerine uygun ilerletmesini etmesini sağlamak
• Yayın kurulu üyelerini yayın politikaları ve gelişmeler hakkında bilgilendirmek
• Yayın kurulu üyelerinin makaleleri tarafsız ve bağımsız değerlendirmesini sağlamak
• Yeni yayın kurulu üyelerini katkıda bulunabilecek ve uygun niteliklerde seçmek
• Yayın kurulu üyelerinin uzmanlık alanlarına göre yazıları incelemeye göndermek
• Yayın kurulu ile düzenli olarak iletişim kurmak
• Yayın kurulu ile yayın politikalarının ve derginin geliştirilmesi için toplantılar düzenlemek

Dergi Sahibi ve Yayıncı ile İlişkiler

• Editörler ve yayıncı arasındaki ilişki editoryal bağımsızlık ilkesine dayanmaktadır. Editörler ile yayıncı arasında yapılan sözleşme gereği, editörlerin alacağı tüm kararlar yayıncı ve dergi sahibinden bağımsızdır.

Editoryal ve Çift Kör Hakemlik Süreçleri

• Editörler, derginin yayın politikalarında belirtilen “Kör Hakemlik ve Değerlendirme Süreci” politikalarını uygulamakla yükümlüdür. Bu nedenle editörler her makalenin tarafsız, adil ve zamanında gözden geçirilmesini sağlamalıdır.

Kalite Güvencesi

• Editörler, dergide yayınlanan her makalenin dergi yayın politikalarına ve uluslararası standartlara uygun olarak yayınlanmasını sağlamalıdır.

Kişisel Bilgilerin Korunması

• Editörler, incelenmekte olan makalelerde deneklere veya görsellere ilişkin kişisel verilerin korunmak ve deneklerin rızasına dair bir belge yoksa çalışmayı reddetmekle yükümlüdür. Ayrıca editörler; yazarlar, hakem ve okuyucuların kişisel bilgilerini korumakla sorumludur.

Etik Kurul, İnsan ve Hayvan Hakları

• 
  Editörler; değerlendirilen çalışmalarda insan ve hayvan haklarının korunmasını sağlamakla yükümlüdür. Çalışmalarda kullanılan deneklere ilişkin etik kurul onayı, deneysel araştırmalara ilişkin izinlerin olmadığı durumlarda çalışmayı reddetmekle sorumludur.
  
  Olası Suistimal ve Kötüye Kullanıma Karşı Önlemler
  
  • Editörler; olası suistimal ve görevi kötüye kullanma işlemlerine karşı önlem almakla yükümlüdür. Bu duruma yönelik şikâyetlerin belirlenmesi ve değerlendirilmesi konusunda titiz ve nesnel bir soruşturma yapmanın yanı sıra konuyla ilgili bulguların paylaşılması editörün sorumlulukları arasında yer almaktadır.
  
  Akademik Dürüstlüğün Sağlanması
  
  • Editörler çalışmalarda yer alan hata, tutarsızlık ya da yanlış yönlendirme içeren yargıların hızlı bir şekilde düzeltilmesini sağlamalıdır.
  
  Fikri Mülkiyet Haklarının Korunması
  
  • Editörler; yayınlanan tüm makalelerin fikri mülkiyet hakkını korumakla, olası ihlallerde derginin ve yazar(lar)ın haklarını savunmaktan sorumludur. Ayrıca editörler, yayınlanan tüm makalelerin içeriğinin başka yayınların fikri mülkiyet haklarını ihlal etmemesi için gerekli önlemleri almalıdır.
  
  Yapıcılık ve Tartışmaya Açıklık
  
  • Editörler, dergide yayınlanan çalışmalarla ilgili inandırıcı eleştirileri dikkate almalı ve bu tür eleştirilere karşı yapıcı bir tavır sergilemelidir. Eleştirilen çalışmanın yazar(lar)ına cevap hakkı vermelidir. Olumsuz sonuçlar içeren çalışmaları göz ardı etmemeli veya dışlamamalıdır.
  
  Şikayetler
  
  • Editörler; yazar, hakem veya okuyuculardan gelen şikayetleri incelemeli ve açıklayıcı ve aydınlatıcı bir şekilde yanıtlamalıdır.
  
  Politik ve Ticari Kaygılar
  
  • Editörlerin bağımsız kararı, dergi sahibi, yayıncı veya başka herhangi bir siyasi veya ticari faktörden etkilenmez.
  
  Çıkar Çatışması
  
  • Editörler; yazar, hakem ve diğer editörler arasındaki çıkar çatışmalarını göz önünde bulundurarak, çalışmaların yayın sürecinin bağımsız ve tarafsız bir şekilde tamamlamasını garanti eder.
  
  Hakemlerin Etik Sorumlulukları
  
  • Yalnızca uzmanlık alanı ile ilgili makale değerlendirmeyi kabul etmek
  • Tarafsızlık ve gizlilik içinde inceme yapmak
  • Değerlendirme sürecinde bir çıkar çatışmasıyla karşılaştıklarını düşündüklerinde dergi editörüne haber vermek ve makaleyi incelemeyi reddetmek
  • İnceledikleri makaleyi, inceleme sürecinden sonra gizlilik ilkesine uygun olarak imha etmek (Hakemler, inceledikleri makalelerin son halini ancak yayımlandıktan sonra kullanabilirler.)
  • Değerlendirmeyi nesnel bir şekilde sadece çalışmanın içeriği ile ilgili yapmak ve milliyet, cinsiyet, dini, siyasi ve ekonomik kaygıların incelemeyi etkilemesine izin vermemek
  • Makaleyi yapıcı ve nezaketli bir şekilde incelemek ve düşmanlık, iftira, hakaret içeren kişisel yorumlar yapmaktan kaçınmak
  • İncelemeyi kabul ettikleri makaleyi zamanında ve belirtilen etik kurallara uygun olarak tamamlamak
  
  Yayıncının Etik Sorumlulukları
  
  • Semptom Health Researches’e gönderilen makalelerin tüm süreçlerinden editörler sorumludur. Bu çerçevede, ekonomik veya politik çıkarlar göz önüne alınmaksızın karar verici kişiler editörlerdir.
  • Yayıncı, bağımsız editoryal kararı kabul eder.
  
  Etik Olmayan Davranış
  
  • Semptom Health Researches’te yukarıda belirtilen etik sorumluluklar dışında herhangi bir etik dışı davranış veya içerikle karşılaşırsanız, lütfen info@semptom.org adresine e-posta göndererek dergiyi bilgilendiriniz.

 

YAYIN POLİTİKASI

YAYIN DEĞERLENDİRME VE KABUL SÜRECİ

Semptom Health Researches dergisine gönderilen tüm makaleler, öncelikle editörler tarafından derginin amaç ve kapsamına uygunluk, bilimsel özgünlük, akademik yeterlilik, yayın etiği ve yazım kuralları açısından ön değerlendirmeye alınır. Gönderilen çalışmalar iThenticate, Turnitin veya intihal.net gibi benzerlik tarama yazılımları aracılığıyla incelenir. Kaynakça hariç tutularak hesaplanan benzerlik oranı %20'nin üzerinde olan çalışmalar, benzerliklerin niteliği ve olası intihal açısından ayrıca değerlendirilir. Benzerlik oranı tek başına etik ihlal göstergesi olarak kabul edilmez. İntihal, veri manipülasyonu, mükerrer yayın veya dilimleme (salami-slicing) gibi etik ihlallerin tespit edilmesi durumunda makaleler, gerekçeleri belirtilerek hakem değerlendirmesine alınmaksızın reddedilebilir.

Ön değerlendirmeyi geçen çalışmalar, sekreterya tarafından derginin yazım kurallarına uygunluk açısından incelenir. Ardından gerekli görülen çalışmalar istatistik ve dil editörlerinin değerlendirmesine sunulur. Bu aşamaları tamamlayan makalelere ilgili uzmanlık alanına göre alan editörü atanır.

Dergide çift kör hakemlik (double-blind peer review) sistemi uygulanır. Alan editörleri, makaleleri ilgili alanda uzman en az iki bağımsız hakeme gönderir. Değerlendirme sürecinde yazarların ve hakemlerin kimlikleri karşılıklı olarak gizli tutulur.

Hakemlerin değerlendirme davetine yanıt verme süresi 5 gündür. Daveti kabul eden hakemlerden değerlendirmelerini 15 gün içerisinde tamamlamaları beklenir. Hakemlik davetinin kabul edilmemesi veya belirlenen süre içerisinde yanıt verilmemesi durumunda alan editörü yeni bir hakem görevlendirebilir.

Hakem raporları doğrultusunda makaleler için kabul, düzeltme veya ret kararı verilebilir. İki hakemin olumlu görüş bildirmesi durumunda makale, alan editörünün değerlendirmesiyle birlikte nihai karar için dergi editörüne sunulur. Hakem raporlarının birbiriyle çelişmesi durumunda üçüncü bir hakemin görüşüne başvurulabilir. Hakem raporları editöryal kararın temel dayanaklarından olmakla birlikte, nihai yayın kararı dergi editörünün sorumluluğundadır.

Yazarlardan talep edilen düzeltmelerin 15 gün içerisinde tamamlanarak derginin çevrim içi makale yönetim sistemine yüklenmesi beklenir. Gerekli görüldüğünde düzeltilmiş makaleler yeniden hakem değerlendirmesine gönderilebilir.

Makale değerlendirme sürecinin ortalama 3 ay içerisinde tamamlanması hedeflenmektedir. Ancak bu süre, hakem değerlendirmeleri ve düzeltme süreçlerine bağlı olarak değişebilir. Tüm başvuru, değerlendirme ve karar işlemleri elektronik ortamda yürütülür.

Yayımlanması kabul edilen makalelerin hangi sayıda yer alacağına editör ve yayın kurulu karar verir. Yayın öncesi son kontroller sırasında tespit edilen yazım, dil ve biçimsel hatalar, makalenin bilimsel içeriği değiştirilmeden ve gerekli durumlarda yazar onayı alınarak düzeltilebilir.

Semptom Health Researches, bilimsel yayınların güvenilirliğini ve akademik kayıtların bütünlüğünü korumak amacıyla makale geri çekme, düzeltme ve yayından kaldırma süreçlerinde Committee on Publication Ethics (COPE) ilkelerini esas alır.

Değerlendirme Sürecindeki Makalelerin Geri Çekilmesi

Yazarlar, ön değerlendirme veya hakem değerlendirmesi aşamasındaki makaleleri için gerekçeli geri çekme talebinde bulunabilirler. Geri çekme talebi, sorumlu yazar tarafından dergi editörüne OJS sistemi üzerinden veya bongoren@gmail.com adresine yazılı olarak iletilir. Talep, editör tarafından değerlendirilerek geri çekme işleminin sonucu yazara bildirilir. Geri çekme işlemi tamamlanmadan makale başka bir dergiye gönderilemez.

Yayımlanmış Makalelerin Geri Çekilmesi (Retraction)

Yayımlanmış makalelerde intihal, veri uydurma, veri manipülasyonu, mükerrer yayın, ciddi metodolojik hatalar veya araştırma sonuçlarının güvenilirliğini ortadan kaldıran bilimsel ve etik sorunların tespit edilmesi durumunda geri çekme süreci başlatılabilir.

Geri çekme talepleri yazarlar, editörler veya ilgili üçüncü kişiler tarafından iletilebilir. Başvurular editör ve gerektiğinde yayın kurulu tarafından COPE ilkeleri doğrultusunda değerlendirilir.

Geri çekme kararı verilen makaleler, bilimsel kayıtların bütünlüğünü korumak amacıyla elektronik arşivde erişilebilir tutulur ve açıkça "Geri Çekildi (Retracted)" olarak işaretlenir. Geri çekme gerekçesini açıklayan ayrı bir bildirim yayımlanır ve özgün makaleyle ilişkilendirilir.

Düzeltme Politikası (Correction)

Yayımlanmış makalelerde, araştırmanın temel sonuçlarını geçersiz kılmayan ancak düzeltilmesi gereken önemli hataların belirlenmesi durumunda düzeltme bildirimi yayımlanabilir. Düzeltmeler özgün makaleyle ilişkilendirilerek okuyucuların erişimine sunulur.

Endişe Bildirimi (Expression of Concern)

Bir makalenin bilimsel güvenilirliği veya etik uygunluğu konusunda ciddi şüphelerin bulunması, ancak incelemenin henüz tamamlanmamış olması durumunda editör tarafından endişe bildirimi yayımlanabilir.

Yayından Kaldırma (Removal)

Yayımlanmış makalelerin tamamen erişimden kaldırılması yalnızca hukuki zorunluluklar, ciddi kişisel mahremiyet ihlalleri veya kamu güvenliğini tehdit eden istisnai durumlarda değerlendirilir. Mümkün olduğu ölçüde makalenin bibliyografik kaydı ve kaldırılma gerekçesi korunur.

Başvuru ve Değerlendirme Süreci

Geri çekme, düzeltme ve etik ihlal bildirimleri OJS sistemi üzerinden veya bongoren@gmail.com adresine iletilebilir. Editör Kurulu, başvurunun alındığını en geç 15 gün içerisinde bildirmeyi hedefler. Nihai karar süresi, incelemenin niteliğine ve gerekli araştırmalara bağlı olarak değişebilir.

Dijital Arşivleme Ve Koruma Politikası

Semptom Health Researches, yayımlanan bilimsel çalışmaların uzun vadeli korunmasını, erişilebilirliğini ve bilimsel kayıtların sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla dijital arşivleme ve koruma politikası uygulamaktadır.

Zenodo Arşivleme ve DOI

Dergide yayımlanan makaleler, CERN tarafından geliştirilen ve OpenAIRE tarafından desteklenen Zenodo dijital arşivinde saklanmaktadır. Her makaleye Zenodo aracılığıyla kalıcı bir Dijital Nesne Tanımlayıcısı (DOI) atanmakta ve böylece bilimsel çalışmaların kalıcı olarak tanımlanması, erişilebilirliği ve atıf alabilirliği desteklenmektedir.

PKP Preservation Network (PKP PN)

Dergi, uzun süreli dijital koruma altyapısını güçlendirmek amacıyla Open Journal Systems (OJS) bünyesindeki PKP Preservation Network eklentisini etkinleştirmiştir. PKP PN üzerinden arşivleme ve koruma işlemlerinin durumu düzenli olarak takip edilmektedir.

Kendi Kendine Arşivleme

Yazarlar, yayımlanan makalelerinin nihai yayıncı sürümünü (Publisher's PDF), orijinal yayına uygun atıf yapmak ve CC BY-NC-ND 4.0 lisans koşullarına uymak şartıyla kurumsal arşivlerde, akademik veri tabanlarında veya kişisel web sitelerinde ambargo süresi olmaksızın paylaşabilirler.

Açık Erişim ve Uzun Süreli Koruma

Dergide yayımlanan makaleler açık erişim olarak sunulur. Dijital koruma politikası, bilimsel içeriklerin uzun vadede erişilebilir kalmasını ve yayın kayıtlarının bütünlüğünün korunmasını amaçlamaktadır.

Ücret Politikası

Yazıların değerlendirilmesi ve yayınlanması için ücret talep edilmez. Dergide yayınlanan yazılar için yazarlara ücret ödenmez.

TELİF HAKKI VE LİSANSLAMA

Telif Hakkı ve Yayın İzni

Semptom Health Researches dergisine makale gönderen yazarlar, derginin telif hakkı ve açık erişim politikalarını kabul ettiklerini elektronik ortamda beyan ederler.

Yazarlar, makalelerinin Semptom Health Researches tarafından yayımlanmasına, elektronik ortamda çoğaltılmasına, dağıtılmasına, erişime sunulmasına ve dijital arşivlerde korunmasına izin verirler.

Bu izin, telif hakkının yayıncıya devri anlamına gelmez. Yazarların telif hakları ve manevi hakları korunur.

Dergide yayımlanan makaleler, Creative Commons Atıf-GayriTicari-Türetilemez 4.0 Uluslararası (CC BY-NC-ND 4.0) lisansı kapsamında açık erişime sunulur.

Makale gönderimi sırasında OJS sistemi üzerinden alınan elektronik beyan ve kabul esas alınır. Ayrıca ıslak imzalı telif hakkı belgesi talep edilmez.

Önceden yayımlanmış makalelerin telif hakkı sahipliği, yayımlandıkları tarihte geçerli olan hak sahipliği ve yayın koşullarına göre değerlendirilir.